Nowa pisownia języka niemieckiego

Wybrane zasady nowej pisowni języka niemieckiego:

1. ss – ß: ß pisze się po długiej samogłosce i po dyftongu: Maß, schließen, heißen, außen
Po krótkiej samogłosce pisze się zawsze ss zamiast ß: essen, Schloss, vermissen, Kuss

2. nie opuszcza się liter w złożeniach, nawet jeśli dana litera powtarza się trzy razy: Kaffeeernte, Schifffahrt, schnelllebig ...
wyjątki: dennoch, Drittel, Hoheit, Mittag

3. Stosujemy zasadę rdzenia: Gräuel, schnäuzen, nummerieren, Platzierung, Tipp ...

4. Słowa obce dopasowywane są do zasad pisowni niemieckiej: Delfin, słowa z phon, phot, graph: Mikrofon, Geografie, słowa z th: Tunfisch, Jogurt, Spagetti, Schikoree, ...

5. Pisownia łączna i rozłączna

5.1 Pisownia rozłączna

a) czasownik + czasownik - można pisać rozdzielnie: lieben lernen, spazieren gehen, gefangen gehalten,
W przypadku przenośnego znaczenia również łącznie: sitzenbleiben, kennenlernen …

b) rzeczownik + czasownik: Acht geben, Rad fahren ...
(wyjątki: preisgeben, eislaufen, stattfinden, teilnehmen ...

c) przysłówek + czasownik: zawsze rozdzielnie z czasownikiem sein: da sein, zusammen sein ... w przypadku imiesłowów dowolnie: allgemein bildend lub allgemeinbildend

d) przysłówek + przymiotnik/przysłówek: allgemein verständlich, wie viel, zu viel, so lange …
z wyjątkiem spójników: Solange du fern bist, …

5.2: Pisownia łączna
zawsze w przypadku słów: irgendetwas, irgendjemand, umso (desto), zurzeit (derzeit)

5.3: Pisownia łączna lub rozłączna:
przymiotnik + czasownik: rozdzielnie przy dosłownym znaczeniu: klein schreiben a rozłącznie przy przenośnym znaczeniu: kleinschreiben.

6. Pisownia z myślnikiem: 8-mal, 20-jährig ...
(z wyjątkiem sufiksów: 30er Jahre, 100%ig, 12tel oraz przy: 3-fach.

7. Pisownia małą literą:

a) Formy grzecznościowe mogą być pisane małą literą – ale tylko w listach: du, ihr, dein, euer lub Du, Ihr ….

b) Stałe połączenia przymiotnika i rzeczownika: das neue Jahr ...
z wyjątkiem nazw własnych: die Dritte Welt, ale w zwrotach idiomatycznych: das Schwarze Brett, der Blaue Brief oraz w języku specjalistycznym: der Goldene Schnitt, Erste Hilfe można pisać dużą literą.

c) przymiotniki nazw własnych zakończone na -(i)sch: die grimmschen Märchen
Pisownia dużą literą możliwa w przypadku akcentowania nazwiska pisanego z apostrofem: die Grimm`schen Märchen .

8. Pisownia dużą literą

a) nazwy pór dnia po słowach: `gestern`, `heute`, `morgen`: gestern Abend ...

b) rzeczowniki w pisowni rodzielnej: in Bezug auf, Schuld haben ...
wyjątki: recht/schuld sein ...
w przypadku Recht/recht i Unrecht/unrecht są możliwe obydwa warianty.

c) rzeczowniki utworzone od innych części mowy, po rodzajnikach: der Einzelne, als Erster, das Gleiche, des Weiteren,
Po przyimkach bez rodzajnika można stosować dwa warianty: seit k/Kurzem, ohne w/Weiteres ...
Nieodmienne rzeczowniki są pisane dużą literą również po przyimkach: auf Deutsch, in Schwarz, für Groß und Klein ...

d) Formy bliźniacze: Jung und Alt, Groß und Klein ...

9. Stosowanie przecinka
Można opuścić przecinek:
a) w zdaniach współrzędnie złożonych po spójnikach und oraz oder: Er studiert noch und sie ist arbeitslos. ...

b) w konstrukcjach bezokolicznikowych i imiesłowowych: Ich hoffe dir eine Freude zu bereiten. Zu Hause angekommen legte er sich hin. ...

Przecinek musi być zastosowany:
c) w konstrukcjach bezokolicznikowych i imiesłowowych ze słowem wskazującym: Ein Auto zu kaufen, das ist schwer. Ich liebe es, Sport zu treiben. ...

d) w przypadku połączenia z rzeczownikiem: Er hat den Wunsch, Arzt zu werden.

e) w konstrukcjach z zu: um, ohne, statt, anstatt, außer, als zu

10. Wyrazy dzielimy według sylab:
Spółgloski s-t rozdzielamy: Fens-ter, natomiast ck oraz ch przenosimy do nowej linii: Bä-cker,
pojedyncze głoski mogą być dzielone jedynie w środku wyrazu: Ru-i-ne, nigdy na początku: ü-ber ani na końcu: Treu-e,
W przypadku rzeczowników złożonych dzielimy wyrazy w taki sposób: Sonn-abend, Bio-top